دانا

مدیریت - دانش - مهارت - تجر به

پیامبر اکرم (ص):

خداوند دوست دارد که میان فرزندان خود حتی در بوسیدن آنها به عدالت رفتار کنید.

آگاهی یافتن والدین از وضعیت تحصیلی دانش آموزان[1]

انجام دادن آزمون در حقیقت نشانگر موقعیت دانش آموز در سیر فرایند یاددهی و یادگیری است.

میزان پیشرفت دانش آموزان به صورتی واضح و روشن ارائه می شود. بدین صورت فرصتی برای اولیا فراهم می گردد که به اطلاع از وضعیت درسی فرزندشان برنامه ریزی خاص و متناسب با آن را انجام دهند و در این راستا عوامل مختلف اقتصادی، اجتماعی، عاطفی، روانی و ... را که احیاناً در کانون خانواده موجب موفقیّت و یا عدم توفیق دانش آموزان شده است، بازبینی نمایند و در صورت مثبت بودن نتایج به تقویت آن عوامل بپردازند و در شکل منفی، آن ها را از بین ببرند.

اساساً آموزش و ارزش یابی دو فرایند جدایی ناپذیرند ـ آموزش فرایندی است که بر اساس آن، دانش آموز به راه های دست یابی به اندیشه های نوین روش حل مسائل زندگی، سـازگاری با موقعیّت های متغیر محیطی، کسب مهارت های اجتماعی، درک زیبایی شناسی و لذّت بردن از آن، رشد و پرورش ارزشهای اخلاقی ومعنوی، حفظ محیط زیست،استفاده بهینه ودرست آن هدایت شود.

ارزش یابی (امتحان) اهداف آموزشی را در جهت بهبود وضعیت تحصیلی آگاه می کند.

 وظایف والدین هنگام برگزاری امتحانات

اولیا در هنگام برگزاری آزمون ها، نقش و وظایف ویژه ای برعهده دارند چنانچه بتوانند، وظیفه خود را به نحو شایسته و مؤثری به انجام برسانند، یقین شاهد موفقیّت پویایی و رشد بیشتری در پیشرفت تحصیلی فرزندان خویش خواهند بود. در این زمان پدران و مادران باید شرایط روحی، جسمی، روانی، محیطی و اجتماعی مناسبی برای کودک و نوجوان خود فراهم آورند. بخصوص از انتقال اضطراب و نگرانی خویش به آنان و پرتنش در خانواده به شدّت پرهیز نمایند.

وظیفه اولیاء حکم می کند که در این هنگام با فرهنگ سازی مطلوب در خانواده و آگاهی دادن به فرزندشان در خصوص ارزشیابی و نیز جدّی گرفتن موضوع آزمون ها در دست یابی به یک نتیجه و موقعیت مناسب تلاش مضاعف به کار برند.

«حفظ خون سردی و تلاش در کاهش دادن نگرانی های مربوط به این دوره از اهمّ وظایف اولیا به شمار می رود.»[2]

بنابراین در هنگام امتحان اولیا باید با همدلی و همفکری دانش آموزان گام بردارند. و محیط آرامی را برای ایجاد یادگیری فراهم سازند.

آرامش، آسایش، شادابی و روحیه دانش آموزان را بالا می برد و او را برای یک ارزشیابی خوب آماده می سازد.

 عمده وظایف والدین در ایّام امتحانـات

الف ـ ایجاد جوی آرام در خانواده

ب ـ فراهم کردن وسایل و دیگر امکانات آموزشی و کمک آموزشی

ج ـ تغذیه ی مناسب

د ـ محدودیت در برگزاری مهمانی ها

هـ ـ فضاسازی

امام صادق (ع): بهترین ارثی که والدین از خود باقی می گذارند تربیت صحیح است.

 الف ـ ایجاد جوی آرام در خانواده:

1ـ ضرورت است. اعضای خانواده به ویژه پدر و مادر ملایمت، شکیبایی و احترام متقابل در ارتباط با یکدیگر را رعایت نمایند.

2ـ ابراز محبت نسبت به یکدیگر داشته باشند.

3ـ از مشاجرات لفظی بسیار زیان آور پرهیز کنند.

4ـ فضای آرامش و رفاقت و تمرکز حواس برای فرزندان خود ایجاد نمایند.

 ب ـ فراهم کردن وسایل و دیگر امکانات آموزشی و کمک آموزشی

1ـ از وظایف دیگر والدین این است که کلیه ی امکانات و منابع لازم درسی و غیر درسی را در اختیار فرزندان خود قرار دهند.

2ـ فضای کاوشگری نقد را برای فرزندان خود ایجاد نمایند.

3ـ آنچه را که به کیفیت بخشی و خلاقیت ذهن دانش آموزان کمک می کند فراهم سازد.

4ـ در اختیار قرار دادن کتب علمی و آموزشی مختلف برای پیشرفت فرزندان خود

 ج ـ تغذیه ی مناسب

1ـ توصیه های بهداشتی و تغذیه ای سالم یکی از اصول متخصصان تغذیه است که والدین باید آن را رعایت نمایند.

2ـ از تهیه ی غذاهای صرفاً پرحجم که معده را پر می کند پرهیز نمایند.

3ـ در موقع برگزاری امتحانات غذاهای مغذی و مقوّی تهیه نمایند.

4ـ والدین یک برنامه ی غذایی مناسب برای فرزندان خود فراهم سازند.

5ـ والدین از غذاهایی که فسفر دارند بیشتر استفاده نمایند مانند: ماهی، مغز گردو، فندق، و سایر مواد فسفری.

 د ـ محدودیت در برگزاری مهمانی ها:

1ـ در ایام امتحانــات والدیــن با در نظر گرفتــن شرایط فرزندان خود از رفتن به مهمانی خودداری نمایند.

2ـ رفت و آمدهای خانوادگی کنترل گردد.

3ـ برپایی مجالس و محافل خانواده در ایام امتحانات یک نوع فرصت سوزی است.

4ـ محدودیت در برگزاری مهمانی ـ فرهنگ سازی و انتقال پیامی مثبت تلقی می شود.

 هـ ـ فضـاسـازی

1ـ یکی دیگر از وظایف والدین فضاسازی است.

2ـ ایجاد فضا و محیط مناسب برای کتاب خوانی

3ـ فضایی مانند کتاب خانه ـ برای مطالعه، بدون سر و صدا

4ـ فضای خانه را از سکوت و آرامش کامل پر نمایند.

5ـ از مشاجره های لفظی کاملاً پرهیز نمایند.

 سؤال: آیا شخص موردنظر با آن که در یک محیط خلوت و حتی دربسته حضور دارد، واقعاً به مطالعه و فعّالیّت فکری می پردازد؟![3]

قطعاً جواب منفی می باشد. زیرا توجه فرد مزبور کاملاً و به صورت غیر ارادی به صداهای درون خانه معطوف می گردد و همین مسئله به ظاهر بی ارزش سبب اتلاف وقت و انرژی او خواهد شد، بدون آن که بهره وری لازم را در پی داشته است. مثلاً یکی از والدین به صورت ناگهانی وارد اطاق فرزندش می شود و شماره ای از صفحه ی کتاب را یادداشت می کند. و سپس مجدداً بعد از ساعتی وارد اتاق می شود با کمال تعجب می نگرد که فرزندش باز همان صفحه را مطالعه کرده است. پس باید بعضی از نکات را به فرزندان خود گوشزد کرد تا از آن حالت بیرون بیایند.

 عوامل افزایش اضطراب در شخص

عواملی که ایجاد ظهور، افزایش و تداوم اضطراب می شوند عبارتند از:

1ـ محیط

2ـ عوامل مربوط به خانواده

3ـ انتظارات نامعقول والدین از فرزندان خود

4ـ تفاوت های فردی کودکان و نوجوانان

5ـ موقعیت اجتماعی خانواده

6ـ موقعیت اقتصادی خانواده

 1ـ محیـط:

الف ـ محیط خانه:

محیط خانه که محل زندگی دانش آموزان است باید بدور از مشاجرات و کشمکش ها باشد تا نگرانی از بین رود.

مسئله نمره ارزشـــیابی که رتبه ای را ایجـــاد می کند تفاوت های فردی فرزنــدان نادیده گرفته می شود. توانایی های دانش آموز از بین می برود. دانش آموز فقط برای کسب نمره درس می خواند. و برای گرفتن این نمره نگران است و حالت اضطراب آور ا احاطه کرده است بنابراین می تواند ناتوانی فردی ایجاد کند.

 ب ـ محیط مدرسه:

محیط مدرسه در افزایش نگرانی کودک و نوجوان تأثیر دارد. بزرگ نمایی هایی که از سوی اولیای مدرسه و مدیر و معاون، معلم انجام می گیرد در برگزاری امتحانات بویژه قبل از زمان اصلی نگرانی مضاعف را در دانش آموز ایجاد می کند. بنابراین محیط مدرسه در رشد و شکوفایی استعدادها می تواند کمک بسیاری انجام دهد. و جنبه منفی آن تزلزل شخصیتی برای فرزندان به وجود می آورند.

 2ـ عوامل مربوط به خانواده

دانش آموزان در خانواده هایی با اولیای خودخواه به سر می برند. و کسانی که در خانواده مداراگر، آزادمنش زندگی می کند دچار اضطراب و تنش می شوند.

پدران و مادران که بدون اندکی تأمل و تفکر پیرامون پیامدهای کاربرد روش ها منفی تربیتی، مدام به مشاجرات خانوادگی دامن می زنند باید بدانند که اضطراب و نگرانی فرزند خویش را زیادتر می کنند. کودک کوچکترین بحث حتی بحث دوستانه در خانواده را جدی می گیرد و آن را پیامد نامطلوب می داند و آن را مانند یک فیلم سینمایی جلوی چشم خود مجسم می کند که باید از اینگونه بحث ها جلوگیری شود.

توصیه ی اکید می شود والدین با هوشیاری هرچه بیش تر به وجود آوردن فضایی آرام بخش و سرشار از صمیمیت کوشش نمایند.

 3ـ انتظارات نامعقول والدین از فرزندان خود

سومین عامل اضطراب می تواند توقعات غیر منطقی والدین از فرزندان خود است.

1ـ جبران شکست های گذشته:

بعضی از والدین چون خودشان در ادامه تحصیل ناموفق بودند. انتظار دارند که فرزندشان موفقیت بزرگی را بدست آورد.

این انتظار جرقه های کوچک اضطراب در کودک و نوجوان به وجود می آورد که باید از این موضوع نیز جلوگیری شود.

 2ـ تقویت حس برتری جویی نسبت به اطرافیان

امروزه چرخه آموزشی چه در خانه و چه در مدرسه ملاک برتری و پیش رفت دانش آموزان نمره است. گرفتن نمره بالا از سایر دانش آموزان، نشان دادن برتری خود نسبت به دیگران این امر نیز اضطراب کــودک را برای گرفتن نمــره بالا ایجاد می کند، بنابراین توصیه می شود که والدین قابلیت های کودک ونوجوان را بدور از هرگونه حسّ برتری جویی نسبت به دیگران درنظــر بگیرند.

4ـ تفاوت های فردی کودک و نوجوان

از اینکه خداوند انسان ها از نظر ظاهر شبیه به هم نیافریده است و هر یک با دیگری فرق دارد. از نظر توانمندی، قابلیت، استعداد نیز متفاوت هستند.

قرآن کریم در آیه ی 134 سوره انعام چنین آمده است.

(بگو ای گروه شما را هرچه درخور است و بر آن توانایی دارید عمل کنید من نیز در خور خویش عمل نیک می کنم. آنگاه البته من به اجر خود می رسم و شما به کیفر خویش و بزودی هم آگاه خواهید شد که آنکس که عاقبت منزلگاه خویش دارد کیست و محققاً بدانند که ستمکاران را رستگاری نیست.

برخی از والدین فرزندان خود را با هم سن و سالان فرزند خود مقایسه می کنند و در بعضی از دیدارها، احساس حقارت و ناتوانی می کنند که این مسئله سبب افت تحصیلی هرچه بیشتر آنان خواهد گردید که باید از این مسئله پرهیز کنند.

هیچ پدر و مادری حق ندارد کودک و نوجوان خود را با دیگران مقایسه کند.

 حتی نباید در بین برادر و خواهران در یک خانواده تفاوت انجام گیرد. بنابراین روش و درست این است که وضعیت کنونی کودک و نوجوان با گذشته ی خود مقایسه شود و به بهبود آموزش و کسب امتیاز کودک را تشویق کند.

 5ـ موقعیت اجتماعی خانواده

بر اساس مطالعات انجام شده بین طبقات اجتماعی و اقتصادی خانواده ها و میزان اضطراب امتحان دانش آموزان رابطه ی معناداری وجود دارد.

 "(اسپانسر (1980)" با پژوهشی که انجام داده است نتیجه می گیرد. دانش آموزان دارای وضعیت اجتماعی و اقتصادی پایین در آزمون اضطراب امتحان، نمرات بالایی می گیرند و افت تحصیلی بیشتری از خود نشان می دهند. زیرا خانواده هایی که از نظر اجتماعی در طبقه ی پایین تری قرار دارند به طور طبیعی نمی توانند شیوههای تربیتی مناسبی را در برخورد با رفتارهای کودک و نوجوان خود اتخاذ کنند عدم استفاده از روش های نادرست و مطلوب چه در جهت مثبت و تشویق و ترغیب و چه در جهت منفی و تنبیه کردن و به نوعی در افزایش اضطراب امتحان نقش مؤثری خواهد داشت.

 6ـ موقعیت اقتصادی خانواده

از جمله وظایف مهم والدین آن است که امکانات لازم را جهت تسریع و اثربخشی در پیشرفت وضعیّت تحصیلی کودک و نوجوان فراهم نماید.

خانواده هایی که  از نظر اقتصادی نمی توانند امکانات را از قبیل منابع علمی، آموزشی، وسایل کمک آموزشی فراهم سازند شاهد کندی در یادگیری مطالب درسی فرزند خود خواهند شد.

پس دانش آموزی که امکانات دارد رشد استعداد آن شکوفاتر از دانش آموزی که امکانات درسی را ندارد خواهد بود.

حضرت امام علی (ع) می فرماید: «فقر آدمی را از صحبت و بیان باز می دارد و هوش را از کار می اندازد.»[4]

بنابراین فقط اقتصادی در ذهن و زبان دانش آموز اثر می گذارد.

 حتی بعضی از دانش آموزان بعلت فقر مالی والدین نمی توانند ادامه تحصیل دهند.

 شیوه های برخورد والدین با فرزندان خود در ایام امتحانات

شیوه های برخورد والدین با فرزندان خود در ایام امتحانات به دو روش انجام می گیرد.

الف ـ شیوه های نامطلوب            ب ـ شیوه های مطلوب

الف ـ شیوه های نامطلوب

شیوه های نامطلوب به سه صورت انجام می گیرد.

1ـ تاکید فراوان به دانش آموز جهت مطالعه ی مداوم در شب امتحان

2ـ وابستگی دانش آموز به حضور والدین در برنامه ریزی مربوط به امتحان ها

3ـ عدم استراحت کافی دانش آموزان در شب امتحان و گرفتن فرصت خواب و آسایش از او

 ب ـ شیوه های مطلوب

این روش به چهار شیوه انجام می گیرد.

1ـ اعتماد بخشی ـ یعنی بالا بردن حس اعتماد به نفس و آرامش

2ـ ایجاد فرصت و تخصیص آن به استراحت

3ـ نظارت بر برنامه ریزی دانش آموز

4ـ بزرگ نمایی نکردن در مورد امتحان

توصیه هایی به والدین

1ـ برنامه ریزی

والدین با برنامه ریزی دقیق مدت و زمان را برای حداکثر استفاده آن برنامه ریزی نمایند.

مطالعه ی کتاب های درسی

120 دقیقه

مطالعه ی کتاب های کمک آموزشی

80 دقیقه

بازی و تفریح

90 دقیقه

مروری بر درس های روز بعد

60 دقیقه

انجام فعالیت های تحقیقی  و آزمایشگاهی

60 دقیقه

 2ـ آگاه شدن از شرایط و کیفیت آموزشی و تربیتی مدرسه

3ـ پرهیز از کمک به دانش آموز

4ـ تقویت و ایجاد انگیزه

5ـ پرهیز از سرزنش و نکوهش کودک و نوجوان

6ـ ایجاد تقویت حس اعتماد

7ـ پرهیز از مقایسه کردن کودک و نوجوان با دیگران

8ـ نظارت

9ـ پرهیز از اصرار به مطالعه ی بیش از اندازه در شب امتحان

10ـ فراهم نمودن وسایل موردنیاز برای امتحان

 محور کیفیت آموزشی

بنابراین کیفیت آموزشی و تربیتی دانش آموز را در یک محور می توان به صورت زیر نمایان کرد.

مدرسه

کیفیت آموزش

معلم

خانواده

دانش آموز

 

 این چهار نوع در گردش محوری خود می تواند با هماهنگی یکدیگر یک کیفیت آموزشی خوبی برای ارزشیابی بهتر برخودار باشد. این اتحاد اگر با اصولی که در فصل های قبل بیان شد رعایت گردد دانش آموز با خیال آسوده و بدون نگرانی به درسهای خود ادامه می دهد و موفقیّت بالایی را کسب می نماید.

بنابراین چند توصیه هایی به والدین هنگام دریافت کارنامه تحصیلی دانش آموز داریم.

1ـ نمره گرا نباشند.

2ـ هرگز دانش آموز را به جرم کسب نمرات پایین سرزنش نکنند.

4ـ اتخاذ شیوههای منطقی و معقولانه در برابر دانش آموز ضعیف داشته باشند.

5ـ تلاش دانش آموز تقویت گردد.

6ـ سکوت در مقابل گرفتن کارنامه و نمرات آن سکوت کنند.

7ـ علل ضعیف بودن نمرات بررسی شود.

8ـ ارتباط مؤثر با مدرسه را داشته باشند.

منـابع:

1ـ حمید منصوری ـ مقدمه ـ نویسنده اقدام پژوهشی ـ ی ماه 81

2ـ تربیت، ماهنامه پرورشی وزارت آموزش وپرورش سال یازدهم شماره اول،مهرماه 1374،صفحه 13

3ـ پیوند، نشریه ماهنامه آموزشی و تربیتی شماره 168، مهرماه 1372، صفحه 34 تا 38

4ـ فرهنگیان بسیجی، فصلنامه داخلی، علمی، آموزشی، سال دوم، شماره4 ، زمستان 1383، صفحه 11

5ـ عباس حسینی (روانجی)، کتاب امتحانات دانش آموزان و نقش والدین، انتشارات اردهالی، 1383، از ص13ـ17ـ19ـ25ـ39

 


1. کتاب امتحانات دانش آموزان ونقش والدین، ص17

1. کتاب امتحانات دانش آموزان و نقش والدین، ص19

1. کتاب امتحانات دانش آموزان و نقش والدین، ص25

1. کتاب امتحانات و نقش والدین، ص39

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و دوم دی 1387ساعت 12:9  توسط تجربه کار  |